Lakeman gaat in cassatie tegen renteswap-arrest Gerechtshof

Pieter Lakeman van Swapschade BV gaat namens tien MKB-bedrijven in cassatie tegen een arrest van het Gerechtshof Amsterdam. Zij leden enorme schade door het afsluiten van renteswap-contracten met ABN AMRO.

Het Hof bepaalde bij vervroegde uitspraak dat de bank hen géén schadevergoeding hoeft te betalen.

Lakeman vecht het arrest aan en verwijt de bank te hebben verzwegen dat alle swapcontracten een negatieve waarde hadden, variërend van 15.000 tot meer dan 120.000 euro per renteswap. Als de eisers dit geweten hadden, zouden ze volgens Lakeman nooit getekend hebben. Hij spreekt van zeer riskante contracten waar de bedrijven gemiddeld 700.000 euro schade op hebben geleden.

Lakeman heeft bij herhaling gesteld dat ABN AMRO onrechtmatig handelde, haar zorgplicht schond, de gedupeerde bedrijven onjuist informeerde en hen bewust een zeer riskant product verkocht. Hij vindt dat ABN AMRO geen renteswaps met de bedrijven had mogen afsluiten.

Een rentecap begrenst volgens hem de voor de klant de aan de bank te betalen rente, terwijl een renteswap de rente op een door de bank bepaald niveau fixeert en zeer riskant is. Voor 6 van de 10 eisers geldt dat de negatieve startwaarde van hun renteswapcontract zelfs groter was dan de aankoopkosten van een totaal risicoloos rentecapcontract.

Door het afsluiten van een swapcontract met ABN AMRO kwamen klanten zonder het te weten in een meer afhankelijke positie ten opzichte van de bank en die afhankelijkheid werd dus vergroot in geval van een negatieve waarde van de renteswap. In dat geval hadden bedrijven minder kredietmogelijkheden waardoor de bedrijfsgroei werd beperkt. Ook het vervroegd aflossen van leningen werd er door bemoeilijkt.

Er zijn méér procedures onderweg en in voorbereiding. Lakeman verwacht die op korte termijn te kunnen starten.

Foto: In Amsterdam diende in 1985 een kort geding van Boskalis-obligatiehouder H. Dubbeldam (links) tegen de Nederlandse Trust Maatschappij (Anefo).

ABN AMRO moet Lakeman informatie uit klantdossiers geven

De rechtbank in Amsterdam heeft in kort geding bepaald dat ABN AMRO informatie uit klantdossiers moet verstrekken aan Swapschade BV. Het kort geding was voor 10 mkb-bedrijven aangespannen door directeur Pieter Lakeman van Swapschade BV. Zij sloten renteswapcontracten met ABN AMRO.

Volgens Lakeman betrof het een zeer omstreden en voor de bedrijven uiterst schadelijk product. Hij voert daarover juridische procedures en wil daarbij informatie uit klantdossiers als bewijsmateriaal gebruiken. ABN AMRO weigerde die te verstrekken, maar moet dat van de rechter nu alsnog snel doen.

De rechtbank stelt dat er met het oog op de juridische procedure die Swapschade BV voor de mkb-ondernemers voert sprake is van een spoedeisend karakter. Daarom moet ABN AMRO de gevraagde informatie vandaag vóór 17.00 uur verstrekken.

Lakeman wil kunnen beschikken over informatie van ABN AMRO over advisering door de bank bij de totstandkoming van de gewraakte renteswapovereenkomsten. Volgens hem zal daar uit blijken dat de gedupeerde bedrijven hun rente wilden begrenzen en niet fixeren, zoals ABN AMRO in de procedures beweert.

De bank heeft eerder aangegeven dat de ondernemers gesprekken met een accountmanager hadden en aansluitend ook met een treasury-medewerker. ABN AMRO is verplicht om zulke gesprekken schriftelijk vast te leggen en die vastlegging te bewaren.

In het vonnis wordt bepaald dat ABN AMRO met betrekking tot het adviseren over renteswaps alle stukken die zich in de klantdossiers bevinden moet overleggen. Het betreft onder meer telefoonnotities, gespreksverslagen, e-mails, appjes en sms-berichten die betrekking hebben op de advisering door ABN AMRO bij de totstandkoming van de renteswapovereenkomsten met de mkb-bedrijven en het beschermen van die bedrijven tegen renterisico’s van variabel rentende leningen.

Volgens Pieter Lakeman kan de uitspraak van de Amsterdamse rechtbank van belang zijn voor álle door renteswaps gedupeerde bedrijven: ‘Dat zijn er in totaal vele duizenden. Het overgrote deel van hen heeft op basis van het in 2016 opgestelde Uniform Herstelkader een regeling getroffen met banken die dit voor hen ongeschikte en zeer schadelijke product verkochten. Voor gedupeerden die géén regeling troffen kan deze uitspraak interessant zijn.‘

In een afzonderlijke procedure die Swapschade BV namens 10 andere gedupeerde mkb-bedrijven voert wees de rechtbank in Amsterdam hun eis tot schadevergoeding af. ABN AMRO heeft deze bedrijven volgens de rechter voldoende informatie verstrekt en gewaarschuwd voor de risico’s van renteswaps. Lakeman is het daar niet mee eens en gaat in hoger beroep. Ook namens déze 10 ondernemers zal hij alle relevante informatie uit klantdossiers opeisen.

De door MKB-ondernemers geleden renteswapschade in Nederland is door Lakeman in zijn boek ‘Banken & falende toezichthouders’ op ruim 11 miljard euro geschat. 

Foto Anefo

ABN AMRO geeft Lakeman belangrijke informatie over schade renteswaps

ABN AMRO heeft tijdens een door directeur Pieter Lakeman van Swapschade BV aangespannen kort geding belangrijke informatie vrijgegeven over de negatieve waardes van met 10 MKB-bedrijven gesloten renteswapcontracten. Lakeman voert voor deze bedrijven procedures tegen ABN AMRO. De bank zei eind 2019 niet te willen voldoen aan Lakemans verzoek om informatie te geven. Maar tijdens het kort geding kwam een deel van de informatie er toch. Daaruit blijkt dat de

swapcontracten van de 10 ondernemers eind 2013 in totaal een negatieve waarde van ruim 2,7 miljoen euro hadden. Lakeman noemt de door ABN AMRO onder druk van Swapschade verstrekte informatie zwaarwegend: ‘Het is essentieel materiaal waaruit gedetailleerd blijkt hoe ernstig de 10 MKB-ondernemers door de verkoop van renteswaps benadeeld zijn. We krijgen op basis van de tijdens het kort geding afgedwongen informatie een steeds beter beeld van de omvang van de schade en de door ABN AMRO gehanteerde werkwijze. De bank heeft lang geprobeerd dat te verhullen door informatie achter te houden. We hebben nog lang niet álles gehad, maar het nu vrijgegeven materiaal is met het oog op schadeprocedures van groot belang.’

De 10 bedrijven waar Lakeman voor optreedt leden in totaal ruim 7 miljoen euro schade. Volgens hem zijn overigens álle circa 7000 ondernemers die renteswaps van ABN AMRO kochten financieel gedupeerd doordat ze buiten hun medeweten swapcontracten met een negatieve startwaarde ontvingen. Lakeman schatte in zijn boek ‘Banken en falende toezichthouders’ de algehele swapschade voor het Nederlandse MKB op minstens 10 miljard euro.

Een poging van Swapschade om via een kort geding bij de rechtbank Amsterdam nóg meer relevante informatie van ABN AMRO over renteswapcontracten te krijgen had geen resultaat. De rechtbank Amsterdam wees het verzoek van Swapschade vanwege het ontbreken van een spoedeisend karakter af. Volgens Lakeman handelde ABN AMRO onrechtmatig door zeer riskante renteswaps op basis van aantoonbaar onjuist gebleken informatie te verkopen: ‘De bank werkt sinds 2001 onder leiding van de toenmalige CFO Tom de Swaan met speciale contracten die ondernemers moesten ondertekenen. Deze zogenoemde Algemene Bepalingen Derivatentransacties waren zelfs voor deskundige klanten onbegrijpelijk en zodanig opgesteld dat ABN AMRO geen enkel risico liep. Terwijl de klant geen enkele kans had om er beter van te worden.’

Lakeman eist in kort geding dat ABN AMRO informatie swapschade geeft

Foto Anefo

Directeur Pieter Lakeman van Swapschade BV eist donderdag in kort geding bij de Rechtbank Amsterdam namens tien MKB-bedrijven dat ABN AMRO  informatie verstrekt over de negatieve startwaarde van hun renteswapcontracten. Lakeman stelt dat de bank deze informatie geheim wil houden om de volgens hem enorme benadeling van de bedrijven te verhullen. In een eerder door hem aangespannen procedure eist hij dat ABN AMRO alle schade vergoedt die de tien bedrijven door renteswap-contracten leden. Het gaat volgens hem om 7 miljoen euro.

Lakeman stelt dat ABN AMRO onrechtmatig handelde. De bank schond in zijn optiek de zorgplicht, informeerde de gedupeerde bedrijven onjuist en onvolledig en verkocht hen bewust de speculatieve en riskante renteswap in plaats van een veilige rentecap. Als gevolg daarvan zagen bedrijven hun eigen vermogen meteen al met vele tienduizenden euro’s afnemen.

Om de vordering tot schadevergoeding te kunnen onderbouwen heeft Swapschade BV aan ABN AMRO bij herhaling om informatie gevraagd. De bank gaf echter schriftelijk expliciet aan die niet te zullen verstrekken waardoor Swapschade BV in bewijsnood dreigt te komen. Behalve informatie over de negatieve startwaarde van de renteswaps eist Lakeman ook informatie over geheime kredietfaciliteiten die ABN AMRO buiten medeweten van de gedupeerde bedrijven blijkt te hebben gehanteerd. Hij vraagt de rechtbank in geval van het niet vrijgeven door de bank van de gevraagde informatie een dwangsom van 50.000 euro per dag op te leggen.

Lakeman stelde in mei dit jaar dat de Nederlandse banken met behulp van de negatieve startwaardes meer dan één miljard euro naar zichzelf hebben overgeheveld. De algehele swapschade voor het Nederlandse MKB wordt door hem op minstens 10 miljard euro geschat.

Het kort geding bij de Rechtbank Amsterdam (Parnassusweg 220) dient vandaag om 10.00 uur.

ABN AMRO treft na kort geding Lakeman regeling met swap-slachtoffer

ABN AMRO zet na tussenkomst van de rechter de kredietverlening voort aan een MKB-onderneming die in 2018 met Swapschade B.V. een claim tegen de bank indiende. De bank blokkeerde onlangs de betaalrekening van de onderneming om, naar directeur Pieter Lakeman van Swapschade B.V. vreesde, aan te sturen op een  faillissement. Hij spande een kort geding aan om dit te voorkomen. Dat diende op 4 april. ABN AMRO overlegde onder druk van de President van de Amsterdamse rechtbank over verlenging van het krediet en zet de kredietverlening nu minstens 9 maanden voort. Ook worden door de bank opgelegde boetes wegens overschrijding van de kredietlimiet terug betaald. Lakeman voert voor het bedrijf en 9 andere MKB-ondernemers een procedure tegen ABN AMRO en eist gehele vergoeding van hun swapschade, in totaal 8 miljoen euro. Op 5 juni buigt de rechtbank Amsterdam zich over deze zaak. 

Als gevolg van het renteswapcontract leed de onderneming jarenlang verlies, maar nadat de swap medio 2018 was beëindigd, werd er weer winst gemaakt. Ondanks de door ABN AMRO veroorzaakte schade voldeed de onderneming aan haar verplichtingen jegens de bank. Desondanks werd de betaalrekening zonder overleg geblokkeerd waardoor een faillissement dreigde. Daarmee zou ABN AMRO volgens Lakeman eventueel van de claim van meer dan 1 miljoen euro verlost zijn. Hij verwacht dat binnen 9 maanden duidelijk is dat de door hem ondersteunde onderneming een swap-schadeclaim van 1 miljoen euro op de ABN AMRO heeft en dan geen krediet meer nodig heeft.

De claim heeft betrekking op de verkoop van volstrekt ondeugdelijk gebleken renteswapcontracten. Daarbij was volgens Lakeman sprake van onjuiste en onvolledige informatie aan de klant. De rechtbank Amsterdam heeft diverse banken al meerdere malen veroordeeld tot het betalen van schadevergoeding wegens deze onrechtmatigheden.

De door MKB-ondernemers geleden renteswapschade in Nederland is door Lakeman in zijn onlangs verschenen boek ‘Banken & falende toezichthouders’ op 14 miljard euro geschat. Op basis van het zogenoemde Uniform Herstelkader ontvangen gedupeerde ondernemers in Nederland gemiddeld slechts een schadevergoeding van 11%, terwijl bijvoorbeeld in Engeland voor de volle 100% wordt gecompenseerd.  

Lakeman: geen benoeming De Swaan wegens rol in renteswap-schandaal

Voorzitter Pieter Lakeman van Stichting Swapschade vindt dat Tom de Swaan vanwege zijn rol in het renteswap-schandaal géén voorzitter van de Raad van Commissarissen van ABN AMRO kan worden. In een brief vraagt hij de leden van de financiële commissie van de Tweede Kamer vandaag om de voorgenomen benoeming van De Swaan bij de staatsbank te verhinderen. Sinds 2001 verkocht ABN AMRO onder verantwoordelijkheid van De Swaan 7000 ondeugdelijke renteswaps aan MKB-bedrijven. De daaruit voortvloeiende schade bedraagt 3 miljard euro. Lakeman noemt de voorgenomen benoeming een affront jegens het Nederlandse bedrijfsleven.

 In een zaak die hij namens tien gedupeerde mkb-bedrijven voert stelde Lakeman recent dat ABN AMRO onrechtmatig handelde, de zorgplicht schond, de gedupeerde bedrijven onjuist en onvolledig informeerde en hen bewust een speculatief en riskant product (renteswap) verkocht in plaats van een veilige rentecap. Hij vindt het van arrogantie getuigen dat ABN AMRO in de zoektocht naar een nieuwe voorzitter van de Raad van Commissarissen uitgerekend bij De Swaan uitkwam: “Hij was in de periode 1999-2006 CFO van de bank en stond mede aan de wieg van de verkoop van de volstrekt ondeugdelijke renteswaps. Zijn bank verkocht willens en wetens een volstrekt inferieur product. Mede door toedoen van De Swaan zijn de onverantwoord grote risico’s volledig bij de gedupeerde MKB-bedrijven gelegd.”

Volgens Stichting Swapschade hadden alle door ABN AMRO aan MKB-bedrijven verkochte swapcontracten al bij de ondertekening een negatieve waarde. Een deel van het vermogen werd automatisch - maar onzichtbaar voor de ondernemer – naar de bank overgeheveld. Medewerkers van de bank ontvingen voor de verkoop van renteswaps extra bonussen. Lakeman noemt De Swaan ‘de minst in aanmerking komende kandidaat voor de functie van hoogste interne toezichthouder bij ABN AMRO’. De voorzitter van Stichting Swapschade ziet de voorgenomen benoeming als ‘een regelrechte belediging aan het adres van met name het MKB’ en vreest dat een benoeming van De Swaan leidt tot een verdere vertraging van de afwikkeling van het renteswap-dossier. Hij doet een beroep op de leden van de vaste Kamercommissie voor financiën om de voorgenomen benoeming van De Swaan te blokkeren. De Nederlandse banken hebben met behulp van de negatieve startwaardes naar schatting van Lakeman meer dan één miljard euro naar zichzelf overgeheveld. Stichting Swapschade schat de algehele swapschade voor het Nederlandse MKB op minstens 10 miljard euro.

Lakeman eist voor MKB-bedrijven 7 miljoen van ABN AMRO wegens swapschade

Directeur Pieter Lakeman van Swapschade B.V. dagvaardt vandaag namens tien MKB-bedrijven ABN AMRO. Hij eist dat de bank alle schade vergoedt die deze bedrijven door het afsluiten van renteswap-contracten hebben geleden. Het schadebedrag bedraagt 7 miljoen euro. In zijn dagvaarding stelt Lakeman dat ABN AMRO onrechtmatig handelde, de zorgplicht schond, de gedupeerde bedrijven onjuist en onvolledig informeerde en hen bewust een speculatief en riskant product verkocht in plaats van een veilige rentecap.

Volgens Swapschade is het financieel risico van renteswaps in principe onbegrensd en door ABN AMRO volledig bij de gedupeerde MKB-bedrijven gelegd. Lakeman: “De bank had ze geen renteswaps, maar rentecaps moeten adviseren en verkopen. Een rentecap is een risicoloos financieel product dat de klant beschermt tegen rentestijgingen, terwijl een renteswap in alle gevallen de financiële risico’s van de klant ernstig vergroot, ten gunste van de bank.” Een cap kostte gemiddeld 2,5% van de hoofdsom terwijl de feitelijke schade voor de ondernemer bij aankoop van een swap gemiddeld meer dan 30% van de hoofdsom bedroeg.

Alle door de bank verkochte swapcontracten hadden voor de ondernemer al bij ondertekening een negatieve waarde. Een deel van het vermogen werd daardoor automatisch - maar onzichtbaar voor de ondernemer – naar de bank overgeheveld. Bij de tien MKB-bedrijven in kwestie ging het om gemiddeld 55.000 euro. Medewerkers van de bank ontvingen voor de verkoop van renteswaps extra bonussen.

De negatieve startwaarde leidde bij de bedrijven tot minder financiële reserves en solvabiliteit en een toegenomen kans op plaatsing door hun bank onder bijzonder beheer. Tevens was er sprake van een negatieve ontwikkeling van de bedrijfsgroei als gevolg van minder kredietmogelijkheden en werd het vervroegd aflossen van leningen bemoeilijkt. Andere negatieve gevolgen: een grotere kans op een faillissement en extra kosten als gevolg van onder meer een hogere renteopslag, nieuwe vastgoedtaxaties en het in moeten schakelen van adviseurs.

De Nederlandse banken hebben met behulp van de negatieve startwaardes naar schatting van Lakeman meer dan één miljard euro naar zichzelf overgeheveld. Swapschade schat de algehele swapschade voor het Nederlandse MKB op minstens 10 miljard euro.

Swapschade heeft er met het oog op de procesefficiency voor gekozen om gedupeerden met identieke grondslagen (zowel juridisch als feitelijk) op één dagvaarding naar voren te brengen. Er zijn, in aansluiting op de nu uitgebrachte dagvaarding, méér procedures in voorbereiding. Lakeman verwacht die binnen enkele maanden te kunnen starten. De rode draad in alle zaken is dat de renteswaps volgens hem nooit verkocht hadden mogen worden: “Men heeft willens en wetens een volstrekt inferieur en niet passend product verkocht. De onwetende klanten zijn niet gewaarschuwd voor de daaraan verbonden risico’s en niet gewezen op de niet riskante rentecaps. Het eigen belang stond voorop en de wettelijk vastgelegde zorgplicht is op een grove wijze geschonden.”  

Lakeman dagvaardt ABN AMRO en eist vergoeding swapschade aan MKB

Bedrijfsonderzoeker Pieter Lakeman begint samen met een team deskundigen een gebundelde actie om ABN AMRO de schade als gevolg van rentederivaten te laten vergoeden. De mede door Lakeman opgerichte Swapschade BV heeft staatsbank ABN AMRO gedagvaard. Lakeman treedt op voor gedupeerde MKB-bedrijven. Volgens hem heeft ABN AMRO een volkomen verkeerde voorstelling van zaken gegeven en bovendien volstrekt verkeerd geadviseerd. Omdat de bank geen enkele aansprakelijkheid aanvaardt, eist Swapschade BV dat alle schade wordt vergoed en stapt naar de rechter.

ABN AMRO verkocht vanaf 2005 aan MKB-bedrijven grote aantallen rentederivaten, veelal in de vorm van zogenoemde renteswaps. Een product dat volgens Lakeman absoluut niet deugde. In de dagvaarding wordt gesproken van 'puur gokken' en van een bank die 'verwordt tot een casino'.

Swapschade BV is opgericht met steun van een litigation funder die op basis van no cure no pay alle invorderingskosten financiert. Het doel is om op commerciële basis een vergoeding binnen te halen. Gedupeerde MKB-bedrijven kunnen kosteloos meedoen en krijgen een individueel schaderapport. Bij succes ontvangt Swapschade BV 20 tot 30 procent van de bedragen die voor de aangesloten MKB-ondernemingen worden geïncasseerd. Swapschade BV zal deze kosten bovendien weer op ABN AMRO trachten te verhalen.

Volgens Swapschade BV heeft ABN AMRO miljarden winst op de omstreden renteswaps gemaakt en dient de bank daarover opening van zaken te geven. Tevens wordt in de dagvaarding gesteld dat ABN AMRO vanaf het begin van de kredietcrisis een zogenoemde liquiditeitsopslag hanteert waarmee zonder enige tegenprestatie op zijn minst nog eens honderden miljoenen euro's extra uit het MKB zijn getrokken.

In de aan topman Gerrit Zalm van ABN AMRO uitgebrachte dagvaarding staat dat zijn bank 'aan het MKB nooit renteswaps had mogen adviseren'. Voor ondernemers die een lange lening met variabele rente wilden afsluiten, zou een rentecap veel goedkoper zijn geweest en bovendien aanzienlijk minder risico's hebben opgeleverd dan een renteswap-contract. Bovendien zou de ondernemer bij een rentecap-contract ook nog kunnen profiteren van een daling van de Euribor-rente. Gesproken wordt van een 'volkomen verkeerd advies'. In de optiek van Swapschade BV bezondigde ABN AMRO zich aan product pushing en misselling en was er sprake van bedreiging, bedrog en misbruik van omstandigheden.

Over de keuze van Swapschade BV om ABN AMRO aan te pakken zegt Lakeman: "Het is  inmiddels een stáátsbank. Wij eisen dat men nu alsnog het goede voorbeeld geeft en er alles aan doet om wangedrag zoals in de zaak van de renteswaps met wortel en tak uit te roeien. De bank kan vanuit een oogpunt van fatsoen domweg niet anders  dan alle gedupeerden schadeloos stellen".

Volgens Swapschade BV zijn nogal wat ondernemers bang om een procedure tegen de bank te beginnen. Zij vrezen in dat geval namelijk voor opzegging van hun financiering. Swapschade BV meent dat de bank dit niet mag doen en eist daarom de toezegging dat dit niet gebeurt. Overigens maakt Swapschade BV ook aanspraak op een vergoeding aan MKB-ondernemers van het verlies van de waarde van hun onderneming als gevolg van het feit dat de bank op grote schaal liquiditeiten heeft onttrokken.

De procedure tegen ABN AMRO is de eerste procedure van Swapschade BV. De andere banken die renteswaps aan het MKB hebben verkocht zullen wellicht ook nog worden aangesproken.